Chia sẻ:

Ngày lễ Đình chiến thứ Hai, 11/11 năm nay là ngày đen tối nhất của Hong Kong – tính đến ngày đấy. Cảnh sát bắn đạn thật vào một người biểu tình trẻ tuổi và để mặc nạn nhân trong tình trạng nguy kịch, trong khi cảnh sát khác thì cưỡi bừa moto vào đám đông làm bị thương nhiều người. Trong một góc khác của Hong Kong, một người đàn ông bị “phát hỏa” khi hắn cãi cọ với đám đông. Vào thứ Ba, khủng hoảng vẫn ngày càng đen tối hơn với sự tấn công của cảnh sát vào sinh viên tại trường Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).

Những sự cố sau nhiều tháng bạo lực. Hầu hết đều do cảnh sát gây ra, thường là để chống lại những người biểu tình ôn hòa, hoặc do đám băng đảng côn đồ theo đuôi Bắc Kinh tấn công người biểu tình. Một ứng viên ủng hộ dân chủ trong cuộc bầu cử cấp địa phương bị một kẻ côn đồ theo đuôi Bắc Kinh tấn công bằng dao và cắn đứt tai hồi tuần trước.

Nhưng có vài vụ bạo động, tưởng nên hiểu rõ, do một số ít người biểu tình gây ra. Những hành vi này của họ không thể bị kết án, mà nên được thấu hiểu. Chúng là phản ứng của những người bị nản lòng và tuyệt vọng sâu sắc, họ cảm thấy chẳng có ai lắng nghe họ nên phải dùng đến những hành động cực đoan.

Đặc khu trưởng Hong Kong Carie Lam và đám quan thầy bù nhìn ở Bắc Kinh nghĩ rằng có thể ngăn chặn người biểu tình bằng cách dùng bạo lực bắt họ phải im tiếng. Nhà cầm quyền đã sai. Sự tàn bạo của cảnh sát hoàn toàn quá đáng – và bị nhiều tổ chức chẳng hạn như Ân xá Quốc tế lập hồ sơ rõ ràng – chỉ làm người dân thêm giận dữ.

Khi người Hong Kong đã từng có lực lượng cảnh sát đáng kính trọng nay thấy bọn cảnh sát đánh người biểu tình ôn hòa không tấc sắt trong tay bằng dùi cui, xịt hơi cay và bắn đạn hơi cay thẳng vào mắt khi họ không có gì để che chắn, bắn đạn cao su ở các khu vực đông đúc nguy hiểm, rượt đuổi họ trong nhà ga tàu điện ngầm và xịt hơi cay vào họ ngay trên sân ga và cả trong xe điện ngầm, xúc phạm từ người già trên tám mươi đến trẻ con dưới mười hai tuổi, chả có gì phải ngạc nhiên khi họ giận dữ. Và khi những báo cáo cho thấy có tra tấn và hiếp dâm trong nơi giam giữ thì ranh giới của sự thù hận được vạch ra.

Cảnh sát Hong Kong cũng dùng ngôn ngữ để quấy rối từng chút một như sự tàn bạo về thể xác. Gọi người biểu tình là “con gián” là có bóng dáng của sự diệt chủng trong khi không kẻ nào cho rằng, dù rất mơ hồ, Hong Kong đã phạm vào mức độ tội phạm quốc tế, cũng như sử dụng loại ngôn ngữ mất tính người như thế là rất nguy hiểm. Cũng như có quá nhiều ví dụ xảy ra thường xuyên về việc cảnh sát ngăn cản người hỗ trợ y tế, nhân viên cứu thương và xe cấp cứu đến hỗ trợ người bị thương.

Tôi đã sống ở Hong Kong 5 năm đầu tiên kể từ khi được “trao trả”, từ 1997 đến 2002, và không thể tưởng tượng được rằng sẽ thấy những cảnh như thế này trên các kênh tin tức thời sự hằng ngày. Quyền tự do và tự trị cơ bản của Hong Kong hơn 5 năm qua ngày càng bị xói mòn với người bán sách bị bắt cóc, nhà lập pháp và ứng cử viên ủng hộ dân chủ bị truất bỏ tư cách ứng cử, người biểu tình ôn hòa bị cầm tù, Biên tập viên Tin tức Á châu của tờ The Financial Times và các nhà hoạt động ngoại quốc bị trục xuất và những mối đe dọa khác về quyền tự do ngôn luận tăng cao. Nhưng năm nay, Hong Kong đã lâm vào một mức độ xung đột mới hoàn toàn.

Cuộc khủng hoảng hoàn toàn do thím Lam tạo ra. Thím không bao giờ nên đề xuất dự luật dẫn độ thiếu suy nghĩ và cực kỳ nguy hiểm làm nổ ra biểu tình. Dự luật, nếu được thông qua, sẽ cho phép chế độ Bắc Kinh yêu cầu dẫn độ bất cứ người nào chúng không thích từ một vùng lãnh thổ với truyền thống pháp trị đáng tự hào vào đại lục, một nơi có quyền lực pháp lý theo kiểu tra tấn, bắt bớ tùy tiện, mất tích và hành thích là “bình thường”, nơi có bộ máy tư pháp bị đảng cộng sản kiểm soát và hoàn toàn không có khái niệm xét xử công bằng, và nơi mà chế độ đã bị kết án là cướp mổ nội tạng của tù nhân lương tâm trong một tòa án độc lập mà ông chánh án là người đã từng kết án Slobodan Milosevic.

Khi đề xuất dự luật, thím Lam có thể phải sớm lùi lại và phải lắng nghe những điều quan ngại từ luật sư, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế. Thím lại không muốn thế. Cuộc tuần hành ôn hòa của một triệu người Hong Kong, và tuần kế tiếp là hai triệu – một phần tư dân số, theo ước lượng của ban tổ chức nhẽ phải làm thím thức tỉnh. Thay vào đó, thím chỉ là “hoãn” lại dự luật. Thực tế, mặc dù nhiều tháng quá muộn sau đó, thím tuyên bố rằng dự luật đã “chết” nhưng vẫn không muốn chôn nó. Chỉ đến tháng này, sau 6 tháng bất ổn, thím mới thực sự chính thức hủy bỏ dự luật.

Người biểu tình đã cư xử rất kiềm chế khi mới bắt đầu. Các cuộc tuần hành đều trong ôn hòa, người biểu tình nhặt sạch rác sau khi đi qua, mọi người đốt nến trong những đêm canh thức, và bài hát “Sing Hallelujah To The Lord” vang lên khắp Hong Kong. Chính là cảnh sát chứ không phải người biểu tình đã khởi đầu bạo động. Ngay từ khi bắt đầu, cảnh sát đã cho thấy sự thiếu kiểm soát cực kỳ, sự phản ứng hoàn toàn không phù hợp, đánh đập người tuần hành ôn hòa và bắn đạn hơi cay cùng đạn cao su loạn xạ vào đám đông. Đó chính là sự bạo tàn và thím Lam từ chối xử phạt hành vi bạo tàn đã dẫn đến sự leo thang như chúng ta thấy ngày nay.

Phong trào đã phát triển từ phản đối dự luật dẫn độ sang đòi hỏi công lý và cải tổ chính trị. Họ muốn một cuộc điều tra độc lập về sự tàn bạo của cảnh sát. Họ kêu gọi nhà cầm quyền chấm dứt gọi những người biểu tình ôn hòa là “kẻ bạo loạn”. Họ đòi hỏi thả những người bị bắt. Và họ muốn dân chủ và quyền phổ thông đầu phiếu.

Những đòi hỏi này không bất hợp lý. Dĩ nhiên, một số ít người biểu tình phạm tội bạo lực thực sự lên người hoặc tài sản thì phải gánh chịu trách nhiệm, nhưng luật pháp hiện hành cần được xem xét và áp dụng cẩn thận để chỉ có những kẻ có hành vi phạm tội mới bị truy tố.

Hong Kong là một vùng đất trên bờ vực của sự sụp đổ. Vùng đất này có thể được kéo ra xa khỏi bờ vực chỉ khi thím Lam thay đổi đường lối. Thím phải nhận ra rằng con đường duy nhất để ra khỏi bế tắc là đối thoại và cải tổ, chứ không phải là bạo lực. Thím phải đi gặp những nhà hoạt động ủng hộ dân chủ, lập ra lịch trình cải tổ chính trị, đưa phổ thông đầu phiếu vào cuộc bầu cử Đặc khu trưởng và tất cả các ghế trong cơ quan lập pháp, và thiết lập một cuộc điều tra độc lập thực sự về hành vi của cảnh sát và có quyền kết tội những kẻ có trách nhiệm về sự tàn ác. Tiếp tục từ chối thực hiện những việc này sẽ dẫn đến đổ máu nhiều hơn.

Thế giới có trách nhiệm hành động ngay. Nước Anh, với tư cách là cựu cường quốc thực dân và là nước ký kết Tuyên bố chung Trung – Anh có nghĩa vụ đạo đức và pháp lý để lãnh đạo. Nước Anh phải thiết lập một nhóm liên lạc quốc tế gồm các quốc gia có cùng chí hướng để phối hợp mọi nỗ lực. Nên áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính dưới Đạo luật Magnitsky nhắm vào những kẻ chịu trách nhiệm tội tra tấn.

Nước Anh nên làm việc với các quốc gia khác để cung cấp nơi trú ngụ cho những người cần trốn chạy khỏi Hong Kong. Nên tăng cường các nỗ lực ngoại giao để thúc đẩy thím Lam cùng chế độ Bắc Kinh lùi khỏi bờ vực thẳm và nhận ra rằng trừ khi họ giải quyết những nỗi bất mãn của người dân, bất cứ điều gì còn lại của Hong Kong, như chúng ta biết, nó sẽ chết và với nó là một trong những trung tâm thương mại và tài chính quan trọng nhất thế giới, một trong những vùng đất cởi mở nhất Châu Á. Đó sẽ là thảm họa cho mọi người.

——————————-

Nguồn: Bài của Benedict Rogers là đồng sáng lập và là chủ tịch tổ chức phi chính phủ Hong Kong Watch có trụ sở tại Anh quốc đăng trên Hong Kong Free Press. Tác giả là nhà văn, nhà hoạt động nhân quyền đặc trách khu vực châu Á, là tác giả của 6 đầu sách.

Lược dịch: Christine Nguyen

Hong Kong’s gov’t thought it could bludgeon protesters into silence – they were wrong

#StandWithHongKong

Chia sẻ: